Om dit artikel te begrijpen moet ik eerst iets vertellen over het systeem van de inkomstenbelasting: De inkomstenbelasting kent 3 boxen. Elke box heeft zijn eigen tarief. In box 1 wordt belast uw inkomen, maar ook de woning. In box 2 wordt, als aan bepaalde voorwaarden is voldaan, de inkomsten uit aandelen in een BV belast. Het overige vermogen (het saldo van de bezittingen minus de schulden) wordt belast in box 3 tegen het tarief van 1,2% (de wet omschrijft dit tarief als: 30% van het door de wet veronderstelde rendement van 4%). Voor dit artikel is alleen box 1 en box 3 van belang.

De door uzelf bewoonde woning valt in box 1. Dat betekent dat u over de waarde van die woning geen 1,2% belasting betaalt, maar het eigenwoningforfait in box 1 moet aangeven. Dat betekent fors minder inkomstenbelasting. Neem als voorbeeld een woning van 200.000,00 euro. Het eigenwoningforfait bedraagt 0,55% (tarief 2007) van die waarde ofwel een bedrag van 1.100 euro. Dat bedrag komt bij uw inkomen op en daarover bent u het tarief van box 1 verschuldigd. Laat ik even aannemen dat u in het hoogste tarief valt (niet erg waarschijnlijk indien u een woning bezit die "slechts" 200.000,00 euro waard is). U betaalt dan over de waarde van de woning aan inkomstenbelasting 52% van 1.200,00 euro ofwel  572,00 euro. Zou de woning in box 3 vallen dan betaalde u 1,2% inkomstenbelasting over  200.000,00 of wel  2.400,00 euro. U ziet een fors verschil. Valt u in box 1 in een lager tarief dan wordt het verschil nog groter. U bent dus blij dat de woning in box 1 zit. Dat heeft bovendien als voordeel dat u ook de hypotheekrente mag aftrekken van uw inkomen in box 1. Maar die hypotheekrente laat ik voor dit artikel verder buiten beschouwing.

Voor box 3 zijn twee peildata van belang, namelijk 1 januari en 31 december van het jaar.

De fiscus kijkt hoe groot uw vermogen is op 1 januari en hoe groot op 31 december, telt die twee bedragen bij elkaar op en deelt dat door 2. Over die uitkomst betaalt u dan 1,2% belasting. De waarde van de woning telt niet mee, heb ik zo juist geschreven. Maar een bedrag op uw bankrekening wel. Stel nu u heeft uw woning verkocht voor  200.000,00 euro en de notariële akte van levering wordt bijvoorbeeld op 30 december getekend. Op 31 december heeft u dan een bedrag van 200.000,00 euro op uw bankrekening staan. Op 1 januari van dat jaar had u dat bedrag niet op uw bankrekening staan. Wat kost u dat in dat jaar aan inkomstenbelasting?  1,2% van € 100.000,00 ((200.000 + 0): 2) ofwel 1.200,00 euro. Stel u gebruikt dit geld om op 15 januari van het jaar daarop een nieuwe woning te betalen. Dan had u op 1 januari van dat jaar het bedrag ook op uw bankrekening staan, maar op 31 december daarna niet meer, omdat u het geld in de nieuwe woning heeft gestoken. In dat jaar betaalt u dus opnieuw 1,2% van 100.000,00 of wel 1.200,00 euro inkomstenbelasting.

Ik ben er in dit voorbeeld vanuit gegaan dat u geen hypotheek behoefde af te lossen op uw eigen woning. Zou dat wel het geval zijn dan is de belasting minder, omdat -zoals gezegd- de inkomstenbelasting  in box 3 wordt geheven over het saldo.

Moraal van het verhaal: verkoper, laat het ondertekenen van de notariële akte van levering van de woning niet eind december, maar na 1 januari van het daarop volgende jaar plaatsvinden. Of dat lukt hangt af van de onderhandelingen met de koper, want die heeft wellicht er belang bij dat de akte wel voor 31 december passeert, namelijk als hij eigen geld in de woning steekt. De koper bespaart zich dan de 1,2% over het bedrag van het eigen geld.

(Artikel verschenen in De Brug nr. 88)